اصول حاکم بر برنامه درسی آموزش قرآن

 

1- توجّه جدّی به موضوع انس با قرآن کریم و علاقه به یادگیری

2- تعیین اهداف درس قرآن با توجه به اهداف آموزشی و پرورشی

3- تأکید بر روخوانی و روان خوانی

4- لحاظ کردن اهداف ابتدایی (تربیتی ، اخلاقی ، اجتماعی و ...) دردرس قرآن

 

5- جذّاب و دلپذیربودن روش تدریس و استفاده از هنر : نقاشی و ...

6- تأکید بیشتر بر مهارتهای عملی نسبت به نظری به ویژه در مهارتهای سمعی و بصری

7- انعطاف پذیری روشهای تدریس با توجه به شرایط : استفاده از تخته به جای لوحه و یا صوت به جای نوار

8- تأکید بر الگوگیری در آموزش قرائت قرآن : الگوگیری از نوار آموزشی به صورت عملی صورت گیرد.

9- مبتنی بودن آموزش روخوانی بر سیر سوادآموزی فارسی و استفاده از رسم الخط نزدیک به خط فارسی

10- اولویت روش تدریس فعّال و کار گروهی : معلم باید هدایتگر باشد.

 

11- استفاده از فنّاوری آموزشی متناسب با قداست قرآن : استفاده از آهنگ ها و ریتم های مناسب

 

12- ضرورت آموزش قرآن توسط معلم پایه : ارتباط با دیگر دروس – تنظیم فاصله بین جلسات و ...

 

13- توانایی آموزگاران با استفاده از شیوه های متنوع و مؤثر : روش تدریس تکراری نباشد

14- استفاده از زمان و فضای مناسب برای آموزش قرآن : درس قرآن نباید در ساعات آخر هفته قرار گیرد.

15- رعایت تعدد و فاصله بین جلسات تدریس در طول هفته

16- ارتباط با اولیای دانش آموزان در مورد اهداف ، روش تدریس و انتظارات یادگیری دانش آموزان

17- حفظ و تقویت منزلت و اهمیت درس قرآن در میان سایر دروس

 

18- پرهیز از سهل انگاری و سخت گیری های بی جا در ارزشیابی پیشرفت تحصیلی

 

19- توجّه به دو اصل تشویق و احساس موفقیّت در ارزشیابی

 

20- توجّه به اصل تفاوت های فردی دانش آموزان

 

21- دوربودن از محیط های اضطراب آور در هنگام ارزشیابی

 

22- جهت گیری ارزشیابی به سمت توصیفی

فلسفه آموزش قرآن در آموزش و پرورش

 اولین مرحله رایج و عمومی آموزش قرآن روخوانی و روانخوانی قرآن کریم است که آموزش فراوان داده

می شود ولی نسبت به فهم آیات قرآن که مرحله دوم است هیچ آموزش جدّی و ویژه ای صورت نگرفته است.

 

آموزش جامع قرآن کریم : توانایی خواندن ، درک معنا ، تدبّر در آیات و آشنایی با معارف قرآن به منظور انس

و بهره گیری دائمی از قرآن کریم و تقویت ایمان است.

 

سواد قرآنی چیست : امروزه سواد در حوزه های مختلف کسب مهارت و دانش تنها نیست بلکه باید این مهارت

و دانش با زندگی فرد ارتباط دائمی داشته باشد و فرد از این آموزه ها در زندگی خود استفاده کند و به کار

 ببرد و چه بسا باعث توسعه و پیشرفت فرد گردد.

سواد قرآنی : اعتقاد و علاقه به قرآن کریم و برخورداری از دانش و مهارت پایه است برای انس دائمی با

 قرآن کریم و بهره گیری مادام العمر و همیشگی از آن.

 

ویژگی های سواد قرآنی :

1- یک نیاز همگانی است.2- سواد قرآنی از یک حدّ پایه برخوردار است.(با توجه به شرایط بالا می رود)

3- حدّ سواد قرآنی در طول عمر رو به رشد است (با توجه به شرایط) مثلا اکنون خواندن قرآن به صورت

معمولی «فارسی خوانی» تعیین شده است ولی در آینده شاید با لحن عربی خوانده شود.

4- حداقل سواد قرآنی منجر به علاقه مندی به قرآن و خواندن مستمر آن و فهم تدریجی معنای آیات

و عبارات و زمینه ساز بهره گیری مادام العمر از آموزه های  الهی آن است.

 

اجزای اصلی سواد قرآنی :  خواندن قرآن کریم            درک معنای عبارات و آیات قرآن کریم

 

تدبّر در آیات : از مهارت های عمومی می باشد که خیلی در قرآن به آن توصیه شده است.

در روایات شرط اصلی بهره مندی از قرآن کریم تدبّر در آیات بیان شده است.

حضرت علی (ع) : لا خَیرَ فی قِرائهٍ لا تَدَبُّرَ فیها

 

بنیان و اساس نگهدارنده این سه وجه ، انس دائمی با قرآن کریم است که هم محصول و ثمره ی اصلی

  سواد قرآنی محسوب می شود و هم نگهدارنده و حافظ این سه مهارت.

روح کلی برنامه انس با قرآن از پیش از دبستان تا پیش دانشگاهی می باشد که این یک امر تدریجی است.

کاستی ها و ضرورت ها در آموزش قرآن

 

1- کاستی در حوزه اهداف : هدف باید هر روز خواندن مقداری از قرآن باشد نه دستیابی به خواندن درست

2- کاستی در روش آموزش : روش باید ساده ، کوتاه و عینی باشد.باید روی مهارت آموزی کار کرد  نه

قاعده آموزی.باید قدرت تعمیم را افزایش داد و روی یک روش یا سبک تکیه نکرد.

 

3- ضرورت تربیت نیروی انسانی کارآمد : باید با دوره های ضمن خدمت کارایی معلمان را بالا برد.

4- ابهام در ارزشیابی درس قرآن : دادن نمره بالا برای ایجاد انگیزه و تقویت علاقه دانش آموزان باعث

بی توجهی والدین و دانش آموزان به این درس می شود.برای ایجاد انگیزه فقط نمره بالا کافی نیست.

جدّیت در یک درس با سخت گیری فرق می کند.

5- وجود نگاه فوق برنامه به درس قرآن : پرداختن به فعالیت های پرورشی و بیان داستان و ... در زنگ قرآن

 غلط است ، چون باعث عقب افتادگی و بروز مشکلات می شود.زنگ قرآن باید فعّال ، جذّاب و پرطراوت باشد.

 

6- ضرورت نظارت بر اجرای برنامه آموزش : نظارت بر اجرا ، مشکلات و رفع آنها از ضروریات آموزش قرآن

است که مربوط می شود به کارشناسان آموزش ابتدایی ، مدیران مدرسه و معلّم راهنما.

 

7- ضرورت استفاده از رسانه و مواد آموزشی : برای ایجاد جذابیت باید از نوار آموزشی ، لوحه های آموزشی

نرم افزار ها و کتابهای کمک آموزشی استفاده کرد.

 

8- ضرورت استفاده از قرآن کامل

9- استفاده از رسم الخط مناسب در آموزش قرآن

ویژگی های برنامه فعلی آموزش قرآن

 آموزش قرآن دو سال زودتر و بدون فاصله از زبان فارسی از سال اول ابتدایی شروع شد.

مبنای آموزش روخوانی ، سوادآموزی فارسی قرار گرفت.

با تهیه لوحه آموزشی بر کیفیت آموزش روخوانی افزوده شد.

با تهیه نوار آموزشی از رسانه آموزشی هم استفاده شد.

در کنار روخوانی و روانخوانی به پیام قرآنی و زیباخوانی و مفاهیم هم پرداخته شد.

به جای قاعده آموزی و کسب مهارت های نظری به کسب مهارت های عملی پرداخته شد.

از قرآن کریم برای کسب مهارت خواندن آن در کلاس استفاده شد.

جایگاه و تاریخچه قرآن کریم

 نهادهای قرآنی :

مکتب خانه : ملّا عمّ جزء (جزء سی ام قرآن) را به روش تمرین و تکرار خواندن آیات آموزش می داد.

مساجد : جایگاه اصلی آموزش قرآن بوده و است.

مدارس و دانشگاه ها : یکی از دروس دانشگاهی و حوزه های علمی و مدارس نظامی قرآن است.

جلسات قرآن : اعضای آن داوطلبانه و از روی علاقه شرکت می کنند که دوره قرآن هم نامیده می شود.

خانواده : یکی از حقوق فرزندان بر والدین آموزش قرآن است.تشویق و ترغیب والدین امری بسیار مهم است.

آموزش قرآن در نظام آموزش و پرورش : قرآن در هر سه دوره از سال 1323 هجری شمسی شروع شد.